ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 141
॥ శ్రీః ॥
1.141. అధ్యాయః 141
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
ద్రుపదసమీపం గత్వా తేన సహ స్వస్య సఖిత్వం కథయతో ద్రోణస్య ద్రుపదకృతం భర్త్సనం॥ 1 ॥ తేన కుపితస్య ద్రోణస్య హాస్తిన పురగమనం॥ 2 ॥ క్రీడాకాలే కూపపతితయోర్విదాకందుకయోరుద్ధరణే అశక్నువతాం కుమారాణాం ద్రోణకృతోఽధిక్షేపః॥ 3 ॥ ద్రోణేన వీటాముద్రికయోః కూపాదుద్ధారః॥ 4 ॥ ద్రోణవృత్తాంతశ్రవణేన భీష్మేణ స్వగృహనివాసార్థం ద్రోణం ప్రతి ప్రార్థనం॥ 5 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-141-0x(829)(6340)
తతో ద్రుపదమాసాద్య భారద్వాజః ప్రతాపవాన్।
అబ్రవీత్పార్థివం రాజన్సఖాయం విద్ధి మామిహ॥ 1-141-1(6341)
ఇత్యేవముక్తః సఖ్యా స ప్రీతిర్పూర్వం జనేశ్వరః।
భారద్వాజేన పాంచాల్యో నామృష్యత వచోఽస్య తత్॥ 1-141-2(6342)
స క్రోధామర్షజిహ్మభ్రూః కషాయీకృతలోచనః।
ఐశ్వర్యమదసంపన్నో ద్రోణం రాజాఽబ్రవీదిదం॥ 1-141-3(6343)
ద్రుపద ఉవాచ। 1-141-4x(830)
అకృతేయం తవ ప్రజ్ఞా బ్రహ్మన్నాతిసమంజసా।
యన్మాం వ్రవీషి ప్రసభం సఖా తేఽహమితి ద్విజ॥ 1-141-4(6344)
న హి రాజ్ఞాముదీర్ణానామేవంభూతైర్నరైః క్వచిత్।
సఖ్యం భవతి మందాత్మఞ్శ్రియా హీనైర్ధనచ్యుతైః॥ 1-141-5(6345)
సౌహృదాన్యపి జీర్యంతే కాలేన పరిజీర్యతః।
సౌహృదం మే త్వయా హ్యాసీత్పూర్వం సామర్థ్యబంధనం॥ 1-141-6(6346)
న సఖ్యమజరం లోకే హృది తిష్ఠతి కస్యచిత్।
కామశ్చైతన్నాశయతి క్రోధో వైనం రహత్యుత॥ 1-141-7(6347)
మైవం జీర్ణముపాస్స్వ త్వం సఖ్యం భవదుపాధికృత్।
ఆసీత్సఖ్యం ద్విజశ్రేష్ఠ త్వయా మేఽర్థనిబంధనం॥ 1-141-8(6348)
న దరిద్రో వసుమతో నావిద్వాన్విదుషః సఖా।
న శూరస్య సఖా క్లీబః సఖిపూర్వం కిమిష్యతే॥ 1-141-9(6349)
యయోరేవ సమం విత్తం యయోరేవ సమం శ్రుతం।
తయోర్వివాహః సఖ్యం చ న తు పుష్టవిపుష్టయోః॥ 1-141-10(6350)
నాశ్రోత్రియః శ్రోత్రియస్య నారథీ రథినః సఖా।
నారాజా పార్థివస్యాపి సఖిపూర్వం కిమిష్యతే॥ 1-141-11(6351)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-141-12x(831)
ద్రుపదేనైవముక్తస్తు భారద్వాజః ప్రతాపవాన్।
ముహూర్తం చింతయిత్వా తు మన్యునాఽభిపరిప్లుతః॥ 1-141-12(6352)
స వినిశ్చిత్య మనసా పాంచాల్యం ప్రతిబుద్ధిమాన్।
`శిష్యైః పరివృతః శ్రీమాన్పుత్రేణ సహితస్తథా॥' 1-141-13(6353)
జగామ కురుముఖ్యానాం నాగరం నాగసాహ్వయం।
తాం ప్రతిజ్ఞాం ప్రతిజ్ఞాయ యాం కర్తా నచిరాదివ॥ 1-141-14(6354)
స నాగపురమాగంయ గౌతమస్య నివేశనే।
భారద్వాజోఽవసత్తత్ర ప్రచ్ఛన్నం ద్విజసత్తమః॥ 1-141-15(6355)
తతోఽస్య తనుజః పార్థాన్కృపస్యానంతరం ప్రభుః।
అస్త్రాణి శిక్షయామాస నాబుధ్యంత చ తం జనాః॥ 1-141-16(6356)
ఏవం స తత్ర గూఢాత్మా కంచిత్కాలమువాస హ।
కుమారాస్త్వథ నిష్క్రంయ సమేతా గజసాహ్వయాత్॥ 1-141-17(6357)
క్రీడంతో వీటయా తత్ర వీరాః పర్యచరన్ముదా।
`తేషాం సంక్రీడమానానాముదపానేఽంగులీయకం॥ 1-141-18(6358)
పపాత ధర్మపుత్రస్య వీటా తత్రైవ చాపతత్।
గర్తాన్బునా ప్రతిచ్ఛన్నం తారారూపమివాంబరే॥ 1-141-19(6359)
దృష్ట్వా చైతే కుమారాశ్చ తం యత్నాత్పర్యవారయన్।'
తతస్తే యత్నమాతిష్ఠన్వీటాముద్ధర్తుమాదృతాః।
న చ తే ప్రత్యయద్యంత కర్మ వీటోపలబ్ధయే॥ 1-141-20(6360)
తతోఽన్యోన్యమవైక్షంత వ్రీడయావనతాననాః।
తస్యా యోగమవిదంతో భృశం చోత్కంఠితాభవన్॥ 1-141-21(6361)
తేఽపశ్యన్బ్రాహ్మణం శ్యామమాపన్నం పలితం కృశం।
కృత్యవంతమదూరస్థమగ్నిహోత్రపురస్కృతం॥ 1-141-22(6362)
తే తం దృష్ట్వా మహాతమానముపగంయ కుమారకాః।
భగ్నోత్సాహక్రియాత్మానో బ్రాహ్మణం పర్యవారయన్॥ 1-141-23(6363)
అథ ద్రోణః కుమారాంస్తాందృష్ట్వా కత్యవశస్తదా।
ప్రహస్య మందం పైశల్యాదభ్యభాషత వీర్యవాన్॥ 1-141-24(6364)
అహో వో ధిగ్బలం క్షాత్రం ధిగేతాం వః కృతాస్త్రతాం।
భరతస్యాన్వయే జాతా యే వీటాం నాధిగచ్ఛత॥ 1-141-25(6365)
వీటాం చ ముద్రికాం చైవ హ్యహమేతదపి ద్వయం।
ఉద్ధరేయమిషీకాభిర్భోజనం మే ప్రదీయతాం॥ 1-141-26(6366)
తతోఽబ్రవీత్తదా ద్రోణం కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః।
కృపస్యానుమతే బ్రహ్మన్భిక్షామాప్నుహి శాశ్వతీం॥ 1-141-27(6367)
ఏవముక్తః ప్రత్యువాచ ప్రహస్య భరతానిదం। 1-141-28(6368)
ద్రోణ ఉవాచ।
ఏషా ముష్టిరిషీకాణాం మయాఽస్త్రేణాభిమంత్రితా॥ 1-141-28x(832)
అస్యా వీర్యం నిరీక్షధ్వం యదన్యేషు న విద్యతే।
వేత్స్యామీషికయా వీటాం తామిషీకాం తథాఽన్యయా॥ 1-141-29(6369)
తామన్యయా సమాయోగే వీటాయా గ్రహణం మమ। 1-141-30(6370)
వైశంపాయన ఉవాచ।
తతో యథోక్తం ద్రోణేన తత్సర్వం కృతమంజసా॥ 1-141-30x(833)
తదవేక్ష్య కుమారాస్తే విస్మయోత్ఫుల్లలోచనాః।
ఆశ్చర్యమిదమత్యంతమితి మత్వా వచోఽబ్రువన్॥ 1-141-31(6371)
ముద్రికామణి విప్రర్షే శీధ్రమేతాం సముద్ధరథ 1-141-32(6372)
వైశంపాయన ఉవాచ।
తతః శరం సమాదాయ ధనుశ్చాపి మహాయశాః॥ 1-141-32x(834)
శరేణ విద్ధ్వా ముద్రాం తామూర్ధ్వమావాహయత్ప్రభుః।
స శరం సముపాదాయ కూపాదంగులివేష్టనం॥ 1-141-33(6373)
దదౌ తతః కుమారాణాం విస్మితానామవిస్మితః।
ముద్రికాముద్ధృతాం దృష్ట్వా తమాహుస్తే కుమారకాః॥ 1-141-34(6374)
అభివందామహే బ్రహ్మన్నైతదన్యేషు విద్యతే।
కోఽసి కస్యాసి జానీమో వయం కిం కరవామహే॥ 1-141-35(6375)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-141-36x(835)
ఏవముక్తస్తతో ద్రోణః ప్రత్యువాచ కుమారకాన్।
ఆచక్షధ్వం చ భీష్మాయ రూపేణ చ గుణైశ్చ మాం॥ 1-141-36(6376)
స ఏవ సుమహాతేజాః సాంప్రతం ప్రతిపత్స్యతే। 1-141-37(6377)
వైశంపాయన ఉవాచ।
తథేత్యుక్త్వా చ గత్వా చ భీష్మమూచుః కుమారకాః॥ 1-141-37x(836)
బ్రాహ్మణస్య వచః కృత్స్నం తచ్చ కర్మ తథావిధం।
భీష్మః శ్రుత్వా కుమారాణాం ద్రోణం తం ప్రత్యజానత॥ 1-141-38(6378)
యుక్తరూపః స హి గురురిత్యేవమనుచింత్య చ।
అథైనమానీయ తదా స్వయమేవ సుసత్కృతం॥ 1-141-39(6379)
పరిపప్రచ్ఛ నిపుణం భీష్మః శస్త్రభృతాం వరః।
హేతుమాగమనే తచ్చ ద్రోణః సర్వం న్యవేదయత్॥ 1-141-40(6380)
ద్రోణ ఉవాచ। 1-141-41x(837)
మహర్షేరగ్నివేశ్యస్య సకాశమహమచ్యుత।
అస్త్రార్థమగమం పూర్వం ధనుర్వేదజిఘృక్షయా॥ 1-141-41(6381)
బ్రహ్మచారీ వినీతాత్మా జటిలో బహులాః సమాః।
అవసం సుచిరం తత్ర గురుశుశ్రూషణే రతః॥ 1-141-42(6382)
పాంచాల్యో రాజపుత్రశ్చ యజ్ఞసేనో మహాబలః।
ఇష్వస్త్రహేతోర్న్యవసత్తస్మిన్నేవ గురౌ ప్రభుః॥ 1-141-43(6383)
స మే తత్ర సఖా చాసీదుపకారీ ప్రియశ్చ మే।
తేనాహం సహ సంగంయ వర్తయన్సుచిరం ప్రభో॥ 1-141-44(6384)
బాల్యాత్ప్రభృతి కౌరవ్య సహాధ్యయనమేవ చ।
స మే సఖా సదా తత్ర ప్రియవాదీ ప్రియంకరః॥ 1-141-45(6385)
అబ్రవీదితి మాం భీష్మ వచనం ప్రీతివర్ధనం।
అహం ప్రియతమః పుత్రః పితుర్ద్రోణ మహాత్మనః॥ 1-141-46(6386)
అభిషేక్ష్యతి మాం రాజ్యే స పాంచాల్యో యదా తదా।
తద్భోజ్యం భవతా రాజ్యమర్ధం సత్యేన తే శపే॥ 1-141-47(6387)
మమ భోగాశ్చ విత్తం చ త్వదధీనం సుఖాని చ।
ఏవముక్త్వాఽథ వవ్రాజ కృతాస్త్రః పూజితో మయా॥ 1-141-48(6388)
తచ్చ వాక్యమహం నిత్యం మనసా ధారయంస్తదా।
సోఽహం పితృనియోగేన పుత్రలోభాద్యశస్వినీం॥ 1-141-49(6389)
శారద్వతీం మహాప్రజ్ఞాముపయేమే మహావ్రతాం।
అగ్నిహోత్రే చ సత్రే చ దమే చ సతతం రతాం॥ 1-141-50(6390)
లేభే చ గౌతమీ పుత్రమశ్వత్థామానమౌరసం।
భీమవిక్రమకర్మాణమాదిత్యసమతేజసం॥ 1-141-51(6391)
పుత్రేణ తేన ప్రీతోఽహం భరద్వాజో మయా యథా।
గోక్షీరం పిబతో దృష్ట్వా ధనినస్తత్ర పుత్రకాన్।
అశ్వత్థామారుదద్బాలస్తన్మే సందేహయద్దిశః॥ 1-141-52(6392)
న స్నాతకోఽవసీదేత వర్తమానః స్వకర్మసు।
ఇతి సంచింత్య మనసా తం దేశం బహుశో భ్రమన్॥ 1-141-53(6393)
విశుద్ధణిచ్ఛన్గాంగేయ ధర్మోపేతం ప్రతిగ్రహం।
అంతాదంతం పరిక్రంయ నాధ్యగచ్ఛం పయస్వినీం॥ 1-141-54(6394)
యవపిష్టోదకేనైనం లోభయేయం కుమారకం।
పీత్వా పిష్టరసం బాలః క్షీరం పీతం మయాఽపి చ॥ 1-141-55(6395)
ననర్తోత్థాయ కౌరవ్య హృష్టో బాల్యాద్విమోహితః।
తం దృష్ట్వా నృత్యమానం తు బాలైః పరివృతం సుతం॥ 1-141-56(6396)
హాస్యతాముపసంప్రాప్తం కశ్మలం తత్ర మేఽభవత్।
ద్రోణం ధిగస్త్వధనినం యో ధనం నాధిగచ్ఛతి॥ 1-141-57(6397)
పిష్టోదకం సుతో యస్య పీత్వా క్షీరస్య తృష్ణయా।
నృత్యతిస్మ ముదావిష్టః క్షీరం పీతం మయాఽప్యుత॥ 1-141-58(6398)
ఇతి సంభాషతాం వాచం శ్రుత్వా మే బుద్ధిరచ్యవత్।
ఆత్మానం చాత్మనా గర్హన్మనసేదం వ్యచింతయం॥ 1-141-59(6399)
అపి చాహం పురా విప్రైర్వర్జితో గర్హితో వసే।
పరోపసేవాం పాపిష్ఠాం న చ కుర్యాం ధనేప్సయా॥ 1-141-60(6400)
ఇతి మత్వా ప్రియం పుత్రం భీష్మాదాయ తతో హ్యహం।
పూర్వస్నేహానురాగిత్వాత్సదారః సౌమకిం గతః॥ 1-141-61(6401)
అభిషిక్తం తు శ్రుత్వైవ కృతార్థోఽస్మీతి చింతయన్।
ప్రియం సఖాయం సుప్రీతో రాజ్యస్థం సముపాగమం॥ 1-141-62(6402)
సంస్మరన్సంగమం చైవ వచనం చైవ తస్య తత్।
తతో ద్రుపదమాగంయ సఖఇపూర్వమహం ప్రభో॥ 1-141-63(6403)
అబ్రువం పురుషవ్యాఘ్ర సఖాయం విద్ధి మామితి।
ఉపస్థితస్తు ద్రుపదం సఖివచ్చాస్మి సంగతః॥ 1-141-64(6404)
స మాం నిరాకారమివ ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్।
అకృతేయం తవ ప్రజ్ఞా బ్రహ్మన్నాతిసమంజసా॥ 1-141-65(6405)
యదాత్థ మాం త్వం ప్రసభం సఖా తేఽహమితి ద్విజ।
సంగతనీహ జీర్యంతి కాలేన పరిజీర్యతః॥ 1-141-66(6406)
సౌహృదం మే త్వయా హ్యాసీత్పూర్వం సామర్థ్యబంధనం।
నాశ్రోత్రియః శ్రోత్రియస్య నారథీ రథినః సఖా॥ 1-141-67(6407)
సాంయాద్ధి సఖ్యం భవతి వైషంయాన్నోపపద్యతే।
న సఖ్యమజరం లోకే విద్యతే జాతు కస్యచిత్॥ 1-141-68(6408)
కామో వైనం విహరతి క్రోధో వైనం రహత్యుత।
మైవం జీర్ణముపాస్స్వ త్వం సఖ్యం భవదుపాధికృత్॥ 1-141-69(6409)
ఆసీత్సఖ్యం ద్విజశ్రేష్ఠ త్వయా మేఽర్థనిబంధనం।
నహ్యనాఢ్యః సఖాఽఽఢ్యస్య నావిద్వాన్విదుషః సఖా॥ 1-141-70(6410)
న శూరస్య సఖా క్లీబః సఖిపూర్వం కిమిష్యతే।
న హి రాజ్ఞాముదీర్ణానామేవం భూతైర్నరైః క్వచిత్॥ 1-141-71(6411)
సఖ్యం భవతి మందాత్మంఛ్రియా హీనైర్ధనచ్యుతైః।
నాశ్రోత్రియః శ్రోత్రియస్య నారథీ రథినః సఖా॥ 1-141-72(6412)
నారాజా పార్థివస్యాపి సఖిపూర్వం కిమిష్యతే।
అహం త్వయా న జానామి రాజ్యార్థే సంవిదం కృతాం॥ 1-141-73(6413)
ఏకరాత్రం తు తే బ్రహ్మన్కామం దాస్యామి భోజనం।
ఏవముక్తస్త్వహం తేన సదారః ప్రస్థితస్తదా॥ 1-141-74(6414)
తాం ప్రతిజ్ఞాం ప్రతిజ్ఞాయ యాం కర్తాఽస్ంయచిరాదివ।
ద్రుపదేనైవముక్తోఽహం మన్యునాఽభిపరిప్లుతః॥ 1-141-75(6415)
అభ్యాగచ్ఛం కురూన్భీష్మ శిష్యైరర్థీ గుణాన్వితైః।
తతోఽహం భవతః కామం సంవర్ధయితుమాగతః॥ 1-141-76(6416)
ఇదం నాగపురం రంయం బ్రూహి కిం కరవాణి తే। 1-141-77(6417)
వైశంపాయన ఉవాచ।
ఏవముక్తస్తదా భీష్మో భారద్వాజమభాషత॥ 1-141-77x(838)
భీష్మ ఉవాచ। 1-141-78x(839)
అపజ్యం క్రియతాం చాపం సాధ్వస్త్రం ప్రతిపాదయ।
భుంక్ష భోగాన్భృశం ప్రీతః పూజ్యమానః కురుక్షయే॥ 1-141-78(6418)
కురూణామస్తి యద్విత్తం రాజ్యం చేదం సరాష్ట్రకం।
త్వమేవ పరమో రాజా సర్వే వాక్యకరాస్తవ॥ 1-141-79(6419)
1-141-80(6420)
యచ్చ తే ప్రార్థితం బ్రహ్మన్కృతం తదితి చింత్యతాం।
దిష్ట్యా ప్రాప్తోఽసి విప్రర్షే మహాన్మేఽనుగ్రహః కృతః॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-141-4 అకృతా అసంస్కృతా॥ 1-141-7 రహతి సఖ్యాచ్చ్యావయతి॥ 1-141-13 ప్రతిబుద్ధిమాన్ ప్రతీవపుద్ధిమాన్॥ 1-141-18 వీటయా కందుకేన॥ 1-141-24 పైశల్యాత్ కౌశల్యాత్॥ 1-141-27 గౌతమీం చ మహాతేజా భిక్షామశ్నీత మాచిరం ఇతి పాఠాంతరం॥ 1-141-52 దిశః సందేహయత్ దిఙ్మోహమనయత్। అడభావ ఆర్షః॥ 1-141-53 స్నాతకో యః కశ్చిదల్పగోధనః స్వధర్మలోపాన్నావసీదేతాతో బహుగోధనవతో బ్రాహ్మణస్య ప్రతిగ్రహమిచ్ఛన్॥ 1-141-54 అంతాదంతం దేశాద్దేశం॥ 1-141-60 వసే ఉపవసే॥ 1-141-78 అధిజ్యం కురువీరాణాం ఇతి పాఠాంతరం। కురుక్షయే కురుగృహే॥ ఏకచత్వారింశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 141 ॥
 శ్లోకాలు.jpg "మహాభారతం 1,00,000 (ఒక లక్ష) శ్లోకాలు")
